امروز همینطور که داشتم گوگل ریدر را بالا و پایین می کردم، چشمم افتاد به خبری از ایتنا که بخشی از آن به موتور جستجوی ملی جدیدی به نام پارسی جو اشاره دارد که قراراست نیازهای کاربران ایرانی را پوشش دهد. از آنجا که یکی از عادت های شخصی من در برخورد با سایت های جدید، کمی بالا و پایین کردن آنها برای آشنایی با ویژگی ها و کیفیت و کمیتشان است، سریعا دست به کار شدم و به سراغ پارسی جو رفتم.
صرفا جهت آزمایش به ذهنم آمد که دم دستی ترین واژه، یعنی "گوگل" را در آن جستجو کنم. بنابراین دست به کار شدم و "گوگل" را در سرچ باکس وارد کردم و بعد فاجعه شروع شد: از میان ۳,۹۵۲,۱۵۵ نتیجه پیدا شده، دست کم تا صفحه ۱۰ خبری از وبسایت گوگل نیست (البته در صفحه ۸ یا ۹ نشانی google.com/intl/fa به چشم می خورد).
 |
| صفححه اول نتایج «پارسی جو» برای جستجوی عبارت "گوگل" |
بعد از کمی کند و کاو و بعد از آن که مطمئن شدم ایراد از جستجوی من نبوده، با خودم فکر کردم شاید برای اینکه عبارت گوگل را به فارسی نوشته ام اینطور شده و نباید بی انصاف بود؛ بهتر گوگل را به انگلیسی جستجو کنم. پس بار دوم عبارت "google" را امتحان کردم که ای کاش نمی کردم! زیرا که فقط سبب گسترده تر شدن فاجعه شد. اگر در تلاش اول کلا خبری از دامنه google.com نبود، اینبار اتفاقا بیشتر نتایج صفحه اول از همان دامنه بود، منتهی مشکل کار در این بود که هیچکدامشان www.google.com نبوند. از گوگل آنالیتیکز بگیرید تا گوگل اسکولار و حتی پروفایل Deviant Art در روی گوگل پلاس، اما خود گوگل، نه.
 |
| صفححه اول نتایج «پارسی جو» برای جستجوی عبارت "google" |
اینبار هم با خودم فکر کردم شاید انتظار اینکه موتوری که برای استفاده بومی طراحی شده بتواند به خوبی موتورهای جستجوی معمول وبسایت های انگلیسی زبان را پیدا کند، کمی زیاده خواهی باشد و اصلا بهتر است یک عبارت ساده فارسی را جستجو کنم. بنابراین عبارت "باران" را وارد کردم و بعد برای مقایسه همان عبارت را در گوگل هم جستجو کردم. اما متاسفانه این جستجو، فقط ابعاد این فاجعه گسترده را گسترده تر کرد.
اگر عبارت "باران" را در موتورهای معروف مانند گوگل، بینگ و یا یاهو جستجو کنید، یکی از نتایج، با کمی جابجایی، بنیاد باران خواهد بود و اتفاقا همینجاست که ابعاد گسترده این فاجعه نمایان می شود. بنیاد باران نه تنها در اولین صفحه نتایج جستجوی پارسی جو وجود ندارد و ادامه جستجو در صفحات بعدی هم به نتیجه بهتری منتهی نمی شود، بلکه حتی جستجوی مستقیم عبارت "بنیاد باران" بی نتیجه است و عملا از دیگاه پارسی جو، وبسایتی به نام بنیاد باران وجود خارجی ندارد. این وضعیت برای عباراتی مانند Facebook و Twitter هم تکرار می شود در حالی که جستجوی عباراتی ممانند United Nation و یا Bing نتایج کاملا درستی را به همراه دارد.
 |
| بنیاد باران، در هر سه موتور جستجو در صفحه اول نتایج دیده می شود. |
چنین نتایج عجیب و غیرقابل پذیرشی را بی شک نمی توان به یک سهل انگاری ساده و یا اشتباه برنامه نویسی نسبت داد و آن را به پای نسخه آزمایشی وبسایت نوشت. قطعا ایندکس نکردن نشانی های معتبری مانند گوگل، فیسبوک و توییتر نمی تواند نتیجه کاستی های نگارش آزمایشی باشد. کوهی از پیوندهای نامعتبر در همان صفحات اول، دلیلی بر این امر است.
اینچنین ماحصلی را یا در خوشبینانه ترین حالت باید به پای ضعف عمیق طراحی و اجرا گذاشت که خود به خود این سوال را به ذهن متبادر می کند که سازمان تامین کننده بودجه آن از طریق چه سازوکاری بر کیفیت پروژه و حسن اجرای آن نظارت می کند؛ و یا در حالت بدبینانه، که به نظر نگارنده به واقعیت نزدیک تر است، اقدامی کاملا عمدی با هدف مدیریت و کنترل جریان داده های در دسترس کاربران به صورت جهت دار (در انگلیسی Manipulation). در مورد اخیر، می توان تصور کرد وبسایتی مانند بنیاد باران که کوهی از اختلافات نظرهای سیاسی درباره مدیران و بنیاگذارانش را در پشت سر دارد، آنچنان مورد تصدیق ساختار متولی این مجموعه نباشد که بتواند استانداردهای لازم برای نمایش در میان نتایج موتور جستجوی ملی را کسب کند. طرفه آنکه این فرآیند که من آن را «حذف پیوندهای نامطلوب» می نامم، فقط به پارسی جو محدود نمی شود و تعدادی دیگر از جستجوگرهای فارسی مانند مهجو (که این یکی هم عنوان ملی را یدک می کشد)، دیتایاب و ریسمون نیز همان مسیر را پیش گرفته اند.
اینچنین ماحصلی را یا در خوشبینانه ترین حالت باید به پای ضعف عمیق طراحی و اجرا گذاشت که خود به خود این سوال را به ذهن متبادر می کند که سازمان تامین کننده بودجه آن از طریق چه سازوکاری بر کیفیت پروژه و حسن اجرای آن نظارت می کند؛ و یا در حالت بدبینانه، که به نظر نگارنده به واقعیت نزدیک تر است، اقدامی کاملا عمدی با هدف مدیریت و کنترل جریان داده های در دسترس کاربران به صورت جهت دار (در انگلیسی Manipulation). در مورد اخیر، می توان تصور کرد وبسایتی مانند بنیاد باران که کوهی از اختلافات نظرهای سیاسی درباره مدیران و بنیاگذارانش را در پشت سر دارد، آنچنان مورد تصدیق ساختار متولی این مجموعه نباشد که بتواند استانداردهای لازم برای نمایش در میان نتایج موتور جستجوی ملی را کسب کند. طرفه آنکه این فرآیند که من آن را «حذف پیوندهای نامطلوب» می نامم، فقط به پارسی جو محدود نمی شود و تعدادی دیگر از جستجوگرهای فارسی مانند مهجو (که این یکی هم عنوان ملی را یدک می کشد)، دیتایاب و ریسمون نیز همان مسیر را پیش گرفته اند.
پرواضح است که چنین عملکردی کاملا در تضاد با وعده هایی است که در بیش از یکسال اخیر که زمزمه های راه اندازی اینترنت ملی و سرویس های بومی به گوش می رسد، داده شده است. با این حساب، وقتی وبسایتی کم بیننده و مهجور مانند بنیاد باران، اینچنین شسته و رفته از نتایج جستجو حذف می شود، تکلیف دیگر سایت ها سرویس ها از همکنون معلوم است. بعلاوه در چنین ساختار غیرقابل اعتمادی، چه تضمینی بر رعایت حریم خصوصی کاربران در میزبان ها، سرویس های ایمیل و سایر خدمات داخلی و ملی وجود دارد؟
هیچ نظری موجود نیست :
ارسال یک نظر