 |
| به خودتان زحمت ندهید؛ این خبر جعلیست. عکس جعلی از خودم. |
روزگار سخت انکار/جعل
زمانی بود که اخبار یا از طریق رادیو و تلویزیون در دسترس بود و یا روزنامه. در آن روزگار (که البته دنباله اش همچنان در این روزگار هم هست)، جعل کردن اینچنین اسنادی کار آسانی نبود. البته منظور از آسان نبودن، ناممکن بودن نیست، بلکه مراد این است که کار سختی بود. مثلا باید یک تدوین گر حرفه ای استخدام می کردید تا یک خبر تصویری را تغییر بدهید یا یک هنرمند حرفه ای لازم بود تا مثلا خبر روزنامه ای را طوری جعل کنید که کمتر کسی بفهمد.
از طرف دیگر، به خاطر همین دشواری ها، و همینطور روش انتشار خبر در گذشته (که در واقع شاید بشود آن را غیر دیجیتال نام گذاشت)، عملا انکار اخبار منتشر شده، و تکذیب آنها (نه در مواردی که واقعا اشتباهی شده بود، بلکه در موضع لاپوشانی) واقعا کار سختی بود. مثلا حساب کنید چطور ممکن بود روزنامه ای که هزار یا ۱۰ هزار نسخه تیراژ دارد را جمع کرد؟
انکار/جعل می کنم، پس هستم
با آمدن اینترنت، گسترش حیرت انگیز رسانه های دیجیتال همه چیز را تغییر داد. خبرها با جای ثبت شدن بر روی یک کاغذ و پیدا کردن ماهیتی فیزیکی به یک مشت صفر و یک تبدیل شدند که در هر لحظه ویراستارر خبر، سردبیر، مدیر مسئول، خبرنگار و حتی آبدارچی خبرگزاری هم می توانند آنها را تغییر بدهند. حتما در این سالها زیاد دیده اید و بیشتر از آن شنیده اید که فلان خبرگزاری فلان خبر را از روی خروجیش برداشت یا اینکه فلان صفحه که در آن آنطور گفته شده بود، محتوایش را تغییر داد و اصلا یک چیز ۱۸۰ درجه متفاوت گفت.
در اینطور موارد معمولا راهکاری که خیلی مورد استفاده و توجه است،عکس گرفتن از آن صفحه وب و استفاده از عکس به عنوان سند است. درواقع این روشی است که خیلی ها، حتی خبرنگاران حرفه ای هم گاهی، برای استناد از آن استفاده می کنند. اما آیا اینطور سندی، اصلا قابل اعتماد است؟ و منظور از اعتماد، نه در حد مطرح کردنش در دعواهای حقوقی و دادگاه ها، که در حد همین انتشار آن در فیسبوک می شود! هرچند برایم خوش آیند نیست که این را بگویم (چون مواردی را دیده ام که کسانی از این روش برای اثبات دیدگاه برحقشان و رو کردن دست عده ای کلاهبردار دورو استفاده کرده اند)، این حقیقت تلخ یک یک نه ساده است! هیچ عکسی نمی تواند سندی باشد بر اینکه فلان محتوا و مطلبی قبلا موجود بوده و بعدا حذف شده است. عکس گرفتن از یک صفحه وب، حتی در حد فیسبوک هم سند حساب نمی شود! دلیلش هم ساده است:
محتوی یک سند HTML به سادگی قابل تغییر است و این، یک چیز تازه یا مخفی و شگفت انگیزی نیست. سالهاست که توسعه دهندگان از این ابزارها استفاده می کنند. تنها ابزارهای مورد نیاز برای جعل سند HTML، کمی شرارت یا شیطنت، مقداری قوه تخیل و یک مرورگر وب به روز است.
جاعل خود باشید
تمام مروگرهای جدید بخشی دارند به نام Developer Tools که ابزارهای مربوط به مشاهده، ویرایش و بهینه سازی (بسته به آنکه از چه مروگری استفاده می کنید) را در اختیارتان می گذارند. برای تغییر یک محتوا در یک صفحه وب، مثلا در مرورگر Chrome فقط کافیست روی آن عنصر راست کلیک کرده و گزینه Inspect element را انتخاب کنید. منوی جدیدی که در پاین صفحه باز می شود به شما اجاره می دهد محتوی موجود در هر صفحه وب، مثلا یک نوشته، را با هر محتوای جدیدی جایگزین کنید. به این ترتیب شما خیلی راحت می توانید هر نوشته ای را با نوشته دیگری جایگزین کنید و بعدا با گرفتن یک عکس، آن را در وب (بیشتر فیسبوک) منتشرش کنید و ادعا کنید که: این سندِ اصلیست و بعدا تغییر داده شده. بسته به میزان مقبولیت سخنان شما و همینطور میزان تمایل مخاطبانتان به باوکردن آن، درصد موفقیتتان بین ۰ تا ۱۰۰ درصد متغیر خواهد بود!
مثلا در مورد همین عکسی که در ابتدا آمده، من حتی عکس و پیوند زیر خبر را هم عوض کرده ام. با این کار قطعا درصد افرادی که به دلیل دانش و آگاهی کم در این زمینه، ممکن است آن را باور کنند (در صورت بی ربط و احمقانه نبودن خبر)، خیلی بیشتر می شود. خبر اصلی این است:
 |
| خبر اصلی بی بی سی که با خبر جعلی اوباما جایگزین شد. عکس از bbcpersian.com |
در اینجا هدف فقط کمی شوخی کردن با آقای اوباما بود، اما می توان تصور کرد که با کمی شرارت، چه کارهای دیگری که نمی شود کرد: در فیسبوک، گوگل پلاس، توییتر، کامنت ها، بلاگر و از همه مهمتر سایت های خبری. بنابراین:
- اول اینکه فراموش نکنید که اینطور سندی از نظر قانونی هیچ وجاهتی ندارد، بنابراین وقتی در اینجا حرف از اعتبار و استناد می شود، مراد اعتبار عرفی است. یعنی اعتباری که شمای خواننده برای آن سند در نظر می گیرد.
- دوما، چیزی که در اینجا به آن اشاره شد به هیچ وجه تایید یا تکذیبی بر موارد اینچنینی که قبل از این به عنوان سند منتشر شده نیست؛ من هیچ ادعایی درباره انها ندارم، فقط مراد این است که بدانیم تا چه حد باید به اینطور سندی اعتماد کرد.
- محتوایی که با تغییر یک سند HTML ایجاد می شود، تنها یک تغییر در سمت کاربر است. یعنی اینکه شما با دستکاری سند،تنها چیزی که برای خودتان به نمایش در می آید زا تغییر می دهید و اینکار تاثیری روی محتوی اصلی روی سایت و برای سایر بینندگان ندارد.
- به یاد داشته باشید که تنها راه سنجش اعتبار موارد اینچنینی (به خصوص در شبکه های اجتماعی)، میران وزن و اعتباری است که شمای مخاطب برای فرد منتشر کننده آن قائل هستید. اگر به ناشر آن اعتماد دارید، می توانید آن را باور کنید، اما نمی توانید از آن برای اثبات هیچ ادعای منطقی استفاده کنید.
- در نهایت اینکه، Developer Tools ابزاری برای توسعه دهندگان است تا با آنها، اثر تغییرات مختلف را به صورت آنی مشاهده کنند. از این ابزارها با اهداف شوم استفاده نکنید!
 |
| شوخی با «یک پزشک» عزیز. عکس بالا جعلی و عکس پایینی اصلی است. عکس جعلی از خودم. |
 |
| اینهم شوخی با «با ایمیل». مانند عکس قبلی،عکس بالا جعلی و عکس پایین اصلیست. عکس جعلی از خودم. |
هیچ نظری موجود نیست :
ارسال یک نظر